TARİHÇE

Kültür Araştırmaları Derneği

“Kimlik ve Kültür” sempozyumu, ülkede Türk ve Türkiye kültürleri bağlamında düzenlenen üçüncü kültür araştırmaları sempozyumudur. Kültür Araştırmaları Derneği, Türkiye Kültür Araştırmaları Grubu’nunu dernekleşmiş halidir. Grup, 1999 yılında, Türkiye’nin ve Avrupa’nın değişik üniversitelerinde görev yapmakta olan Türk ve Avrupalı on küsur bilim adamı tarafından kuruldu. Çeşitli sosyal bilim ve insani bilim dallarından gelen bu öğretim üyelerinin amacı, çağdaş yöntemlerle kültür konusunda çalışmalar yapmak ve yapılmasına önayak olmaktı. Niyetleri, ülkemizde hâlen kültür konusunda yürütülen çalışmalara canlılık ve yenilik getirmek; hem her türlü ezbercilikten uzak, hem de her türlü siyasal gündemin dışında, bilimsel araştırmalar ortaya çıkarmaktı. Disiplinlerarası bilimsel bir yaklaşımla, tarihsel ve karşılaştırmalı kültürel araştırmalar yaparak, kuram ve yöntemler geliştirmek, uygulamaya yönelik çalışmalar üstlenmek ve desteklemek istiyorlardı. Gayeleri, Türk kültürünün modern bir değerlendirmesini yapmak; Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne adaylığı ile güncelleşen, Türkiye’de mevcut değişik kültürler hakkında bilimsel ve önyargısız incelemeler gerçekleştirmek; eski Osmanlı topraklarında süregelen Türk kültürü ile ilgilenmek; ve Sovyetler Birliği’nin yıkılması ile gündeme gelen, değişik Türk topluluklarının kültürlerine eğilmekti. Şu bir gerçek ki, yüzyıllar boyunca Türkiye’de gelişmiş kültürler ile çeşitli kıta ve bölgelerde Türkler tarafından geliştirilmiş olan kültürler çok zengin bir hazine oluşturmaktadır. Ancak bugün ülkemizde kültür üzerine yapılan araştırmalar çoğu zaman belgeleri olduğu gibi aktarma ve listeleme gibi betimleyici çalışmaların ötesine gidememektedir. Eleştirel ya da çözümleyici bakış açısı getirmekten ve senteze varmaktan uzak kalan bu tür çalışmalar, hâlen Batı'da yapılan kültür araştırmalarının çok gerisinde kalmaktadır. Ayrıca, günümüzde, küreselleşmenin sonucu tek-tipleşen dünyamızda değişik kültürlerin çağdaş bir açıdan incelenmesi önem kazanmıştır. Yapılan çalışmalar, belirli makaleler ve eserler üzerinde tartışma toplantıları, konferans, sempozyum, kitap yayını, haber bülteni yayını, websitesi kurulması ve elektronik tartışma grubu yönetme şeklinde olmuştur. 1999’dan günümüze kadar, Türk/Türkiye kültürleri konusunda yeni yayımlanan kitaplar üzerine, Bilkent Üniversitesi’nde tartışma toplantıları yapılmış; ayrıca Bilkent ve Orta Doğu Teknik Üniversitelerinde başta Prof. İlber Ortaylı ve kendisi Grup üyesi olan Prof. Talat Halman dahil, bir sürü bilim adamı konferanslar verdirmiştir. Bir websitesi (www.cstgroup.org) bulundurmakta, ayrıca 2001 başından beri bir haber bülteni yayımlamaktadır. Elektronik tartışma grubunun halen 400 üyesi bulunmaktadır. Gene ODTÜ’de, 2000 Haziranında “Kültürümüzde Göç” konulu iki günlük bir seminer düzenlenmiştir (bkz. http://www.cstgroup.org/id_67). Bundan sonra Ekim 2001’de Kemer’de “Modernite ve Kültür” konulu üç günlük bir sempozyum düzenlenmiştir. Yaklaşık altmış kişinin katıldığı bu sempozyuma sunulan bildirilerden bir seçki, 2003 yılında Tetragon Yayınları tarafından, Gönül Pultar, Emine O. İncirlioğlu ve Bahattin Akşit’in yayına hazırladığı Kültür ve Modernite adı ile yayımlanmıştır. Eylül 2003’de Van kentindeki Yüzüncü Yıl Üniversitesi ile ortaklaşa düzenlenen “Türk(iye) Kültürleri” başlıklı, 150 bilim adamının katıldığı bir sempozyum düzenlenmiştir. Bu sempozyuma sunulan bildirilerden bir seçki ise Gönül Pultar ve Tahire Erman tarafından derlenerek Haziran 2005’te Türk(iye) Kültürleri olarak Tetragon tarafından yayımlanmıştır. Grup 2005 yılında Kültür Araştırmaları Derneği adını almıştır. Dernek, Koç Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi ile ortaklaşa, “Kimlik ve Kültür” başlıklı sempozyumu düzenlemektedir. Taksim’de Elite Otel’de yer alacak sempozyuma, ülkeden ve ülke dışından çok büyük bir ilgi olmuştur. Dört gün sürecek olan sempozyuma Türkiye’den ve değişik ülkelerden katılım için şimdiden 200’ün üstünde kayıt yapılmıştır.